İçeriğe geçmek için "Enter"a basın
Sanayi tesislerinde sürdürülebilir üretim, karbon ayak izi hesaplama ve Scope 1, Scope 2, Scope 3 emisyonlarını gösteren görsel

Sanayicinin Yeni Gündemi: Sürdürülebilir Üretim ve Karbon Hesaplama

Bu yazı Şubat 8, 2026 tarihinde Kenan Altun tarafından yazılmıştır. |
paragraphicon Okuma Süresi
Bu yazı okuma süresi 3 dakikadır.

Neden artık erteleyemeyiz?

Sanayide sürdürülebilirlik artık kurumsal itibar veya gönüllü bir uygulama olmaktan çıktı; tedarik zinciri erişimi, maliyet yapısı ve dış pazarlara erişim için zorunlu bir gereklilik haline geliyor. Yatırımcılar, müşteriler ve düzenleyiciler karbon verilerini talep ediyor; doğru hesaplama yapmayan üreticiler hem rekabet hem de uyum maliyetiyle karşılaşacak.

Kısa ve net: Düzenleyici riskler (CBAM ve ulusal ETS)

  • AB Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), geçiş döneminin ardından 2026’dan itibaren tam uygulamaya geçecek; AB pazarına ihracat yapan veya AB’den mal ithal eden sanayici için karbon raporlaması ve mali etkiler doğuyor.
  • CBAM başlangıçta çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon yoğun sektörleri hedefliyor; kapsam zaman içinde genişletilebiliyor.
  • Türkiye, 2025’te yürürlüğe giren İklim Kanunu ile iklim politikalarında yeni bir çerçeve oluşturdu. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) için hukuki zemin sağlandı; 2026’da pilot uygulamaya geçilmesi ve 2028 itibarıyla kapsamlı uygulamaya başlanması planlanıyor.

Karbon hesaplama: temel kavramlar (Scope 1-2-3)

Karbon envanteri hazırlarken şirketlerin bilmesi gereken üç ana kategori vardır:

  • Scope 1: Şirketin doğrudan kontrolündeki yakıt kullanımı ve proses kaynaklı doğrudan emisyonlar.
  • Scope 2: Satın alınan elektrik, ısı, buhar gibi dolaylı enerji emisyonları.
  • Scope 3: Tedarik zinciri, lojistik, atık, ürün kullanımı ve daha geniş değer zincirinden kaynaklanan dolaylı emisyonlar — çoğu üretici için en büyük ve en karmaşık kalemdir.
    Bu sınıflama ve hesaplama metodolojileri GHG Protocol tarafından tanımlanmış olup, kurumsal ölçekte uygulanacak en yaygın çerçeveyi sağlar.

Ayrıca ISO 14064 standardı, kuruluş düzeyinde GHG envanteri hazırlama, raporlama ve doğrulama için kabul görmüş bir referanstır; hesaplama yaklaşımınızı ve doğrulama süreçlerinizi bu standartla uyumlu kurgulamak güven verir.

Uygulama: Sanayici için 7 adımlık pratik yol haritası

  1. Yönetim taahhüdünü alın. Üst yönetim onayı, bütçe ve sorumlulukları netleştirin. (Kısa ve net hedefler: 6–12 aylık ilk envanter, 3 yıllık azaltım planı.)
  2. Organizasyonel sınırı belirleyin. Hangi kuruluş birimleri dahil edilecek (yasal mülkiyet veya operasyonel kontrol yaklaşımı).
  3. Veri toplama altyapısı kurun. Enerji faturaları, yakıt kullanım kayıtları, hammadde alımları, sevkiyat verileri gibi kaynakları standartlaştırın.
  4. Scope 1, 2 hesaplamalarını yapın; sonra Scope 3’e geçin. Kolaydan zora doğru ilerleyin; tedarikçi verisini zorlayıcı olduğu için kademeli hedefler belirleyin.
  5. Uluslararası standartlarla hizalanın. GHG Protocol ve/veya ISO 14064’e göre raporlama yapın; dış doğrulama (third-party verification) planlayın.
  6. Finansal etki ve risk değerlendirmesi yapın. CBAM, olası ETS maliyetleri ve tedarik zinciri fiyat baskılarını senaryolaştırın.
  7. Azaltım stratejisi ve takip. Enerji verimliliği projeleri, yenilenebilir enerji kullanımı, proses iyileştirmeleri ve tedarikçi dönüşümü ile ölçülebilir hedefler koyun.

Veri, araçlar ve raporlama

  • Hesaplama için yaygın referanslar: GHG Protocol araçları, ISO 14064 rehberleri ve ulusal emisyon faktörü veri tabanları.
  • ERP/otomasyon entegrasyonu: Enerji, üretim ve lojistik verilerinin otomatik çekilmesi hata ve iş gücü maliyetini azaltır.
  • Doğrulama: Büyüklüğe göre bağımsız doğrulama (assurance) hem yatırımcı güveni hem dış pazarlardaki uyum için önemlidir.

Ekonomik fırsatlar — maliyetten öte rekabet avantajı

Sürdürülebilir üretim yalnızca maliyeti azaltmaz; tedarikçiler arasında tercih edilme, finansman maliyetlerinde iyileşme ve yeni pazar erişimi sağlar. Ayrıca üretim süreçlerindeki verimlilik artışı doğrudan kârlılığı iyileştirir.

Hızlı kontrol listesi (sanayici için)

  • Yönetim onayı var mı?
  • İlk 12 aylık karbon envanteri hedeflendi mi?
  • Scope 1-2 verileri tam mı? Scope 3 veri açığı nerede?
  • ISO 14064 veya GHG Protocol’e uyum planı var mı?
  • AB pazarına ihracat yapıyorsanız CBAM etkisi senaryolandı mı?

Sürdürülebilir üretim ve karbon hesaplama, teknolojik veya pazarlama tercihi olmaktan çıktı — stratejik bir zorunluluk haline geldi. Erken başlayan üreticiler, hem maliyetleri düşürüp hem de yeni düzenlemelerde avantaj elde edeceklerdir.

Bu yazıda ele alınan konular kapsamında; şirketiniz için karbon envanteri, emisyon azaltım yol haritası ve sürdürülebilirlik çözümleri hakkında detaylı bilgi almak veya 3P Metrics’in sunduğu hizmetler için teklif talep etmek isterseniz, aşağıdaki formu doldurabilirsiniz:

https://form.jotform.com/251152336752958

Form üzerinden iletilen bilgiler, tekliflendirme ve bilgilendirme amacıyla 3P Metrics tarafından değerlendirilecektir.

Kenan Altun
Kenan Altun

Kenan Altun, günümüzün hızla değişen iş dünyasında yönetim kurullarının bağımsız perspektif ihtiyacını karşılayan ve liderlerin karar alma süreçlerinde katkı sağlayan bir Dış Kaynaklı Yönetim Kurulu Danışmanıdır. Temel misyonunu "kurumsal karmaşayı operasyonel netliğe dönüştürmek" olarak tanımlayan Kenan Altun, şirketlerin sadece bugünü yönetmelerine değil, sürdürülebilir bir gelecek inşa etmelerine rehberlik eder. Uzmanlık ve Metodoloji Danışmanlık yaklaşımının merkezinde, dijitalleşmenin gücü ile sürdürülebilirlik etiğini birleştiren "İkiz Dönüşüm Mimarlığı" yer alır. Stratejiyi kağıt üzerinde bırakmayan, onu KPI ve OKR temelli somut çıktılara dönüştüren bir metodoloji izler. AI (Yapay Zeka), Siber Güvenlik, ERP ve bulut sistemlerinin iş süreçlerine entegrasyonu konusunda ve teknoloji alanında 25+ yıllık tecrübesiyle derin bir uzmanlığa sahiptir. Sürdürülebilirlik ve kurumsal dönüşüm alanlarındaki danışmanlık çalışmalarında, özellikle karbon hesaplama, sürdürülebilir üretim, yeşil regülasyonlara uyum gibi kritik konularda firmalara yol gösterir. Bu bağlamda, ihtiyaç duyulan projelerde şirketleri 3P Metrics’in teknik hizmetleri ile buluşturur ve ayrıca 3P Metrics’e iş geliştirme danışmanlığı sağlar. Etki Alanı ve İş Birlikleri Kenan Altun’un çalışma odağı, ekosistemin dört kritik halkasını kapsar: • Girişimler: Ürün-pazar uyumu sonrası sermaye öncesi aşamada doğru ölçeklenme stratejileri. • Scale-up Yapılar: Hızlı büyüme sancılarını yönetmek için profesyonel sistem tasarımı. • KOBİ ve Üreticiler: İhracat odaklı dijital dönüşüm ve kurumsal yönetişim süreçleri. • Yatırımcılar ve VC'ler: Portföy şirketleri için objektif denetim ve stratejik gözetim. Düşünce Liderliği ve Ekosistem Kenan Altun; Kurumsal Medya, Kolektif Vizyon ve AI odaklı video prodüksiyon girişimi RobinScope Studio gibi projelerle ve farklı startup yatırımlarıyla dijital bir üretim ekosistemi inşa etmiştir. İş dünyasındaki deneyimlerini ve rafine analizlerini haftalık olarak "Rafine Notlar" bülteni, LinkedIn ve Telegram kanalları üzerinden binlerce profesyonelle paylaşarak kolektif bir vizyonun gelişimine katkı sağlamaktadır.