Okuma Süresi

Bu yazı okuma süresi 8 dakikadır.

Türkiye’de glutensiz beslenme, çölyak hastaları ve gluten hassasiyeti bulunan bireyler açısından giderek daha fazla gündeme geliyor. Peki glutensiz beslenme nedir, hangi ürünler güvenlidir, Türkiye’de hangi üreticiler glutensiz ürünler sunuyor ve alışveriş yaparken nelere dikkat etmek gerekiyor?

Bu rehberde glutensiz beslenmeyi sağlık, gıda güvenliği, ürün çeşitliliği ve Türkiye’deki üreticiler açısından ele alıyoruz.

Önemli not: Bu içerik tıbbi tavsiye amacı taşımaz. Çölyak hastalığı veya glutenle ilişkili başka bir sağlık sorunu bulunduğundan şüphelenen kişilerin doktor ve diyetisyen değerlendirmesine başvurması gerekir.

İçindekiler

Glutensiz beslenme nedir?
Kimlerin glutensiz beslenmesi gerekir?
Çölyak hastalığında glutensiz beslenme neden önemlidir?
Glutensiz ürün ne demektir?
Glutensiz ürünlerde çapraz bulaşma neden önemlidir?
Doğal olarak glutensiz gıdalar hangileridir?
Türkiye’de hangi glutensiz ürünler üretiliyor?
Türkiye’deki glutensiz ürün üreticileri ve markaları
Glutensiz ürün satın alırken nelere dikkat edilmeli?
Glutensiz ürünler neden daha pahalı olabilir?
Glutensiz beslenme sadece çölyak hastaları için mi?
Türkiye’de glutensiz ürün pazarının geleceği
Sıkça sorulan sorular

1. Glutensiz beslenme nedir?

Glutensiz beslenme, buğday, arpa ve çavdar başta olmak üzere gluten içeren tahıllardan ve bunları içeren ürünlerden kaçınmayı ifade eder.

Çölyak hastaları açısından glutensiz beslenme bir yaşam tarzı tercihinden çok tıbbi gerekliliktir. Sağlık Bakanlığı’nın Çölyak Rehberi’ne göre çölyak hastalığında etkin olduğu bilinen tek tedavi, glutenin yaşam boyu beslenmeden çıkarılmasıdır.

Bu nedenle çölyak hastaları için glutensiz ürünlerin yalnızca “gluten içermemesi” değil, üretim ve hazırlama süreçlerinin de güvenilir olması önem taşır.

2. Kimlerin glutensiz beslenmesi gerekir?

Glutensiz beslenme özellikle çölyak hastalığı tanısı bulunan kişiler açısından gereklidir.

Bunun dışında glutenle ilişkili farklı sağlık durumları bulunabilir. Ancak kişinin kendi kararıyla gluten içeren bütün ürünleri beslenmesinden çıkarması, tek başına tıbbi bir gereklilik anlamına gelmez.

Bu nedenle sürekli sindirim sistemi şikâyetleri veya glutenle ilişkili bir hassasiyet şüphesi bulunan kişilerin kendi kendine diyet uygulamak yerine sağlık profesyonellerine başvurması önemlidir.

3. Çölyak hastalığında glutensiz beslenme neden önemlidir?

Çölyak hastalığı, gluten tüketiminin ince bağırsakta bağışıklık sistemi aracılı hasara yol açtığı kronik bir hastalıktır.

Sağlık Bakanlığı kaynaklarında çölyak hastalığının etkin tedavisinin yaşam boyu sıkı glutensiz diyet olduğu belirtilmektedir. Çok düşük miktarlardaki gluten dahi bazı hastalarda klinik sorunların devam etmesine neden olabilir.

Bu nedenle çölyak hastaları için ürün seçimi yapılırken:

İçindekiler listesinin okunması
“Glutensiz” ibaresinin kontrol edilmesi
Üretim koşullarının incelenmesi
Çapraz bulaşma ihtimalinin değerlendirilmesi
Güvenilir üreticilerin tercih edilmesi

önem taşır.

4. Glutensiz ürün ne demektir?

Türkiye’deki gıda mevzuatında “glutensiz” ifadesinin belirli bir teknik karşılığı bulunmaktadır.

Türk Gıda Kodeksi kapsamında son tüketiciye satılan bir gıdanın “glutensiz” olarak ifade edilebilmesi için gluten miktarının 20 mg/kg’ı geçmemesi gerekir. “Çok düşük glutenli” ifadesi için ise sınır 100 mg/kg olarak belirlenmiştir. Yulaf içeren glutensiz ürünlerde ayrıca gluten içeren tahıllarla kontaminasyonun önlenmesine yönelik kurallar bulunmaktadır.

Dolayısıyla “glutensiz” ifadesi yalnızca pazarlama amacıyla kullanılan genel bir tanımlama değildir; mevzuatta karşılığı bulunan bir gıda etiketleme ifadesidir.

5. Glutensiz ürünlerde çapraz bulaşma neden önemlidir?

Gluten içermeyen bir ürünün glutenle temas etmesi, özellikle çölyak hastaları açısından önemli bir risk oluşturabilir.

Örneğin:

Aynı üretim hattının kullanılması
Ortak ekipmanlar
Unlu ürünlerin bulunduğu ortamlar
Ortak kızartma yağı
Aynı mutfak araçlarının kullanılması
Ürünün hazırlanması sırasında gluten içeren malzemelerle temas

çapraz bulaşmaya yol açabilir.

Bu nedenle çölyak hastaları açısından “ürünün içerisinde gluten bulunan bir malzeme var mı?” sorusunun yanında ürünün nasıl üretildiği ve hazırlandığı da önemlidir.

Sağlık Bakanlığı da marketlerden alınan hazır gıdaların içeriklerinin dikkatle kontrol edilmesini özellikle vurgulamaktadır.

6. Doğal olarak glutensiz gıdalar hangileridir?

Glutensiz beslenme yalnızca özel olarak üretilen paketli ürünlerden oluşmaz.

Pirinç, mısır, baklagiller, sebze ve meyveler, yumurta, et ve balık gibi birçok temel gıda doğal olarak gluten içermez. Sağlık Bakanlığı’nın çölyak bilgilendirmelerinde de bu grupların glutensiz beslenmede kullanılabileceği belirtilmektedir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır:

Bir gıdanın doğal olarak gluten içermemesi ile işlenmiş bir ürünün “glutensiz” olması aynı şey değildir.

Örneğin pirinç doğal olarak gluten içermez. Ancak pirinçten üretilmiş işlenmiş bir ürünün üretim sırasında glutenle temas edip etmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

7. Türkiye’de hangi glutensiz ürünler üretiliyor?

Türkiye’de glutensiz ürün kategorisi yalnızca un ve ekmekten ibaret değildir.

Piyasada farklı üreticiler tarafından:

Glutensiz un
Glutensiz ekmek
Glutensiz makarna
Glutensiz şehriye
Glutensiz bisküvi
Glutensiz gofret
Glutensiz kurabiye
Glutensiz kek ve kek karışımları
Glutensiz çorba
Glutensiz atıştırmalıklar
Glutensiz tatlı ve şekerleme ürünleri
Glutensiz bakliyat ve tahıl bazlı ürünler

gibi farklı ürün grupları bulunuyor.

Çölyakla Yaşam Derneği’nin ürün listesinde de makarna, un, ekmek, atıştırmalık ve diğer birçok kategoride çok sayıda marka ve ürün yer alıyor.

8. Türkiye’deki glutensiz ürün üreticileri ve markaları

Türkiye’de glutensiz ürün alanında faaliyet gösteren üreticilerin sayısı, ürün kategorilerine göre farklılık gösteriyor. Aşağıdaki liste piyasadaki tüm üreticilerin eksiksiz listesi değildir. Üreticilerin kendi internet siteleri ve sektör kaynaklarında doğrulanabilen örneklerden oluşturulmuştur.

Amaç herhangi bir markayı öne çıkarmak değil, tüketicinin Türkiye’deki glutensiz ürün ekosistemini daha kolay tanımasını sağlamaktır.

Ege Glutensiz

İzmir merkezli Ege Glutensiz, 2011 yılında kurulmuş ve 2012 yılında Çiğli’deki tesisinde üretime başlamıştır.

Şirket; glutensiz ekmek, çok amaçlı un ve farklı glutensiz ürünler üretmektedir. Kendi kurumsal açıklamasına göre ürünlerini Türkiye genelindeki marketlere sunmuş ve ihracat faaliyetlerinde de bulunmuştur. Şirket ayrıca ISO 22000, Helal Gıda ve Kosher sertifikalarına sahip olduğunu belirtiyor.

Kibarzade

Kibarzade, glutensiz ürünler kategorisinde özellikle geleneksel Türk tatlıları ve şekerleme ürünleriyle yer alan markalardan biridir.

Markanın internet sitesinde glutensiz ürünler kategorisi altında kestane şekeri, incir şekeri, hurma ve farklı şekerleme ürünleri listelenmektedir.

Nisfood

Bursa’da üretim yapan Nisfood, glutensiz gofret ve glutensiz un ürünleriyle faaliyet gösteren yerli üreticiler arasında yer alıyor.

Şirket kendi tesisinde glutensiz gofret, un ve farklı ürün grupları ürettiğini; ISO 22000, ISO 9001 ve HACCP kapsamında çalıştığını belirtiyor. Ayrıca fason üretim ve ihracat faaliyetleri de gerçekleştiriyor.

Sinangil

Türkiye’nin köklü un markalarından Sinangil, glutensiz ürün kategorisinde un, ekmek ve kurabiye gibi farklı ürünler sunuyor.

Şirket kendi kurumsal tarihçesinde 1970 yılında gluten intoleransı bulunan tüketicilere yönelik glutensiz un üretimine başladığını belirtiyor. Günümüzde glutensiz unların yanında glutensiz ekmek, kurabiye ve farklı ürünler de bulunuyor.

Talya Foods

Talya Foods, glutensiz makarna ve un başta olmak üzere farklı ürün kategorilerinde faaliyet gösteren bir diğer yerli üretici.

Ürün gamında glutensiz makarna, şehriye, çorba karışımları, unlar ve farklı bakliyat ürünleri bulunuyor. Şirketin 2026 tarihli kurumsal finansal raporda yer alan faaliyet açıklamasında da glutensiz makarna, un, bakliyat, çorba ve şehriye üretimi yaptığı belirtiliyor.

Yayla Grup / Glutensiz

Yayla Grup bünyesinde faaliyet gösteren Glutensiz markası, yalnızca glutensiz ürünlere odaklanan bir gıda kolu olarak konumlandırılıyor.

Şirketin açıklamasına göre ekmek ve atıştırmalık gruplarında glutensiz ürünler üretiliyor ve bu alanda uzun süreli Ar-Ge çalışmaları yürütülüyor.

Diğer markalar ve üreticiler

Türkiye’deki glutensiz ürün ekosistemi bunlarla sınırlı değil. Çölyak derneklerinin ürün listelerinde Arbella, Beşler, Golda, Nuh’un Ankara, Mader, Yayla ve farklı yerli/yabancı markaların glutensiz ürünleri de yer alıyor.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Bir markanın Türkiye’de satılıyor olması, ürünün Türkiye’de üretildiği anlamına gelmez. Bu nedenle üretici listeleri hazırlanırken marka, üretici ve distribütör bilgilerinin birbirinden ayrılması gerekir.

9. Glutensiz ürün satın alırken nelere dikkat edilmeli?

Glutensiz ürün satın alırken yalnızca ön yüzündeki “glutensiz” ifadesine bakmak yerine ürünün etiketinin tamamını incelemek gerekir.

Özellikle çölyak hastaları açısından şu noktalar kontrol edilmelidir:

Etiket bilgileri

Ürünün üzerinde “glutensiz” ifadesinin bulunup bulunmadığı ve içerik bilgilerinin mevzuata uygun şekilde sunulup sunulmadığı kontrol edilmelidir.

İçindekiler listesi

Gluten içerebilecek bileşenler açısından içerik listesi dikkatle okunmalıdır.

Üretim koşulları

Ürünün gluten içeren ürünlerle aynı hatta veya aynı tesiste üretilip üretilmediği, üreticinin bu konudaki açıklamaları ve gerekli durumlarda sertifikasyon bilgileri incelenebilir.

Ambalaj

Ambalajı açılmış, hasar görmüş veya saklama koşullarına uygun olmayan ürünler tercih edilmemelidir.

Güncel ürün bilgisi

Ürün içerikleri ve üretim koşulları zaman içinde değişebileceğinden, daha önce güvenilir bulunan bir ürünün güncel ambalajının kontrol edilmesi önemlidir.

10. Glutensiz ürünler neden daha pahalı olabilir?

Glutensiz ürünlerin fiyatı standart ürünlere göre daha yüksek olabilir.

Bunun arkasında çeşitli nedenler bulunabilir:

Özel hammaddelerin kullanılması
Üretim tesislerinde özel hijyen ve kontrol süreçleri
Çapraz bulaşmanın önlenmesine yönelik uygulamalar
Ayrı üretim hatları veya üretim alanları
Laboratuvar analizleri
Daha düşük üretim hacimleri
Özel ambalajlama
Ürünlerin daha küçük bir tüketici grubuna yönelik olması

Bu nedenle iki ürün arasındaki fiyat farkını yalnızca kullanılan hammaddeler üzerinden değerlendirmek doğru olmayabilir.

Özellikle çölyak hastaları için güvenli üretim ve ürün kontrolü maliyetin önemli unsurlarından biridir.

11. Glutensiz beslenme sadece çölyak hastaları için mi?

Glutensiz ürünlerin tüketici kitlesi yalnızca çölyak hastalarından oluşmuyor.

Glutenle ilişkili farklı hassasiyetleri bulunan kişiler de glutensiz ürünleri tercih edebiliyor. Bunun yanında bazı tüketiciler kişisel beslenme tercihleri nedeniyle glutensiz ürünleri satın alabiliyor.

Ancak glutensiz ürün ile sağlıklı ürün kavramlarını birbirinin yerine kullanmamak gerekir.

Glutensiz olması, bir ürünün otomatik olarak daha düşük kalorili, daha besleyici veya herkes için daha sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle glutensiz ürünlerin değerlendirilmesinde ürünün toplam besin profili, içerikleri ve kişinin kendi beslenme ihtiyaçları birlikte dikkate alınmalıdır.

12. Türkiye’de glutensiz ürün pazarının geleceği

Türkiye’de glutensiz ürün kategorisi geçmişe göre daha geniş bir ürün yelpazesine ulaşmış durumda.

Bugün tüketiciler yalnızca glutensiz un ve ekmek değil; makarna, şehriye, gofret, kurabiye, kek, çorba, atıştırmalık ve farklı özel ürün grupları arasından seçim yapabiliyor.

Üretici tarafında da yalnızca büyük gıda markaları değil, glutensiz ürünlere özel tesis kuran ve belirli kategorilere odaklanan yeni şirketler görülüyor.

Ege Glutensiz’in özel üretim tesisi, Nisfood’un Bursa’daki glutensiz üretim tesisi, Talya Foods’un geniş glutensiz ürün portföyü ve yalnızca glutensiz ürünlere odaklanan Glutensiz markası, Türkiye’de bu alandaki üretim çeşitliliğinin örnekleri arasında değerlendirilebilir.

Önümüzdeki dönemde sektör açısından öne çıkabilecek konular arasında:

Daha geniş ürün çeşitliliği
Daha ulaşılabilir fiyatlar
Daha fazla üretici
Fason ve özel markalı üretim
E-ticaret kanallarının gelişmesi
Restoran ve kafelerde glutensiz seçeneklerin artması
Üretim ve sertifikasyon süreçlerinde daha fazla şeffaflık

yer alabilir.

13. Sıkça sorulan sorular

Glutensiz beslenme nedir?

Glutensiz beslenme, gluten içeren tahıl ve ürünlerin beslenmeden çıkarılmasıdır. Çölyak hastaları açısından yaşam boyu uygulanması gereken tıbbi bir beslenme tedavisidir.

Glutensiz ürün nedir?

Türkiye’deki mevzuata göre son tüketiciye satılan bir gıdanın “glutensiz” olarak ifade edilebilmesi için gluten miktarının 20 mg/kg’ı geçmemesi gerekir.

Pirinç glutensiz midir?

Pirinç doğal olarak gluten içermeyen gıdalar arasında yer alır. Ancak işlenmiş pirinç ürünlerinde üretim ve çapraz bulaşma koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Mısır glutensiz midir?

Mısır doğal olarak gluten içermez. Ancak mısırdan üretilen işlenmiş ürünlerde üretim koşulları ve etiket bilgileri kontrol edilmelidir.

Çölyak hastaları normal ekmek yiyebilir mi?

Hayır. Çölyak hastalarının buğday, arpa ve çavdar gibi gluten içeren tahıllardan yapılan normal ekmekleri tüketmemesi gerekir. Yaşam boyu sıkı glutensiz diyet, çölyak hastalığının temel tedavisidir.

Glutensiz ürünler sağlıklı mıdır?

“Glutensiz” ifadesi ürünün gluten içeriğini tanımlar; tek başına ürünün genel olarak daha sağlıklı olduğunu göstermez. Ürünün besin değeri ve içeriği ayrıca değerlendirilmelidir.

Türkiye’de glutensiz ürün üreten firmalar hangileridir?

Türkiye’de Ege Glutensiz, Kibarzade, Nisfood, Sinangil, Talya Foods ve Yayla Grup bünyesindeki Glutensiz gibi farklı üreticiler ve markalar glutensiz ürün kategorisinde faaliyet göstermektedir. Bunun yanında farklı ürün kategorilerinde üretim yapan başka yerli üreticiler de bulunmaktadır.